විග්රහය: ඉරානය හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) වසා දැමුවහොත් කුමක් සිදුවේද?
ප්රකාශිත වේලාව: 2026 මාර්තු 2 | පස්වරු 6:00 (UAE වේලාවෙන්)
ලොව වැදගත්ම තෙල් ප්රවාහන මාර්ගය ලෙස සැලකෙන හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය වසා දැමීමට ඉරානය තීරණය කළහොත්, එය ගෝලීය ආර්ථිකයට සහ බලශක්ති ක්ෂේත්රයට එල්ල කරන බලපෑම අතිමහත්ය.
මෙම තත්ත්වය පිළිබඳ ප්රධාන කරුණු:
ලොව තෙල් සැපයුමෙන් පහෙන් එකක්: ලොව පරිභෝජනය කරන මුළු බොරතෙල් ප්රමාණයෙන් 20% ක් පමණ ප්රවාහනය කරනු ලබන්නේ මෙම පටු මුහුදු මාර්ගය හරහාය. සවුදි අරාබිය, UAE, කුවේටය, ඉරාකය සහ ඉරානය යන රටවල තෙල් අපනයනය සඳහා පවතින ප්රධානතම මාර්ගය මෙයයි.
තෙල් මිල වාර්තාගත ලෙස ඉහළ යාම: හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය අවහිර වුවහොත් බොරතෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 150 සීමාව ඉක්මවා යා හැකි බවත්, ඇතැම් විට එය ඩොලර් 200 දක්වා ඉහළ යා හැකි බවත් ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ අනතුරු අඟවති.
ගෝලීය LNG සැපයුම: කටාර් රාජ්යය සිය දියර ස්වභාවික වායු (LNG) අපනයනය කරන්නේ ද මෙම මාර්ගයෙනි. එබැවින් මෙම අවහිරය ලොව පුරා විදුලි බල උත්පාදනයට සහ කර්මාන්තශාලාවලට අවශ්ය ගෑස් සැපයුමට ද දැඩි ලෙස බලපානු ඇත.
නාවික ගාස්තු සහ රක්ෂණය: මෙම කලාපය හරහා ගමන් කරන නෞකා සඳහා රක්ෂණ ගාස්තු (War-risk premiums) කිහිප ගුණයකින් ඉහළ යන අතර, එය ලොව පුරා සියලුම භාණ්ඩවල මිල ඉහළ යාමට (උද්ධමනයට) හේතු වේ.
විකල්ප මාර්ග: සවුදි අරාබියට සහ UAE රාජ්යයට හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය මඟ හැර තෙල් ප්රවාහනය කළ හැකි නල පද්ධති (Pipelines) පවතින නමුත්, ඒවායේ ධාරිතාව සමුද්ර සන්ධිය හරහා සිදුවන සම්පූර්ණ අපනයනයට සාපේක්ෂව ඉතා අඩුය.
මිලිටරි මැදිහත්වීම: හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය යනු ජාත්යන්තර ජල සන්ධියකි. එය වසා දැමීම ජාත්යන්තර නීතිය උල්ලංඝනය කිරීමක් බැවින්, එම මාර්ගය විවෘත කිරීමට ඇමරිකාව ප්රමුඛ මිත්ර පාර්ශවීය හමුදා මැදිහත් වීමේ අවදානමක් පවතී. මෙය මහා පරිමාණ යුද්ධයක් කරා මඟ පෑදිය හැක.
හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය යනු ලෝක ආර්ථිකයේ “ජීවනාලිය” බඳු වන බැවින්, එහි සිදුවන ඕනෑම බාධාවක් මුළු ලෝකයටම බලපාන බැරෑරුම් තත්ත්වයකි.
මූලාශ්රය: [Khaleej Times Business Desk]
